روش های نگهداری فیلم - بخش دوم - تبدیل فایل های تصویری

برای مشاهده لیستی از سخت افزار های پخش کننده فیلم و نحوه پشتیبانی آنها از توسعه های مختلف، می توانید به سایت videohelp سر بزنید، توجه کنید که مسلما اطلاعات سایت ذکر شده، کامل نیستند (یعنی پشتیبانی کردن از یک توسعه، دلیل بر پشتیبانی کردن می باشد، اما پشتیبانی نکردن، دلیل بر پشتیبانی نکردن نیست، مگر اینکه دقیقا ذکر شود!) توجه کنید که توسعه های X264 و NeroDigital و VP7 از فرمت AVC/H.264 استفاده می کنند، پس با انتخاب این گزینه در سایت فوق، احتمال پشتیبانی این سه توسعه وجود دارد.

در این بحث و بحث های آتی در این زمینه، فقط به بررسی سطحی بهترین روش ایجاد فیلم می پردازم (این روش بعد از حدود یک سال و اندی کسب تجربه، تخریب فیلم های مختلف و تست کردن تعداد نامحدودی(!) نرم افزار در سیستم عامل های مختلف به دست آمده) یعنی روشی برای تبدیل و تولید فیلم هایی با توسعه XviD.

دریافت نرم افزار های لازم:

برای تبدیل فیلم، فقط به یک ابزار نیازمندید و آن چیزی نیست جز mplayer (یا بهتر بگم، برای هدف ما، mencoder) برنامه فوق العاده mplayer را می توانید از سایت رسمی MPlayer دریافت کنید. (لطفا پیش از ادامه خواندن این مطلب، این فایل را دریافت کنید) این برنامه بازمتن بوده و {فعلا} حدود 8 مگا بایت حجم دارد و روی اغلب سیستم عامل ها قابل نصب است و تعداد بسیار زیادی از انواع فایل های صوتی و تصویری را پشتیبانی می کند، یک پخش کننده و انکود کننده عالی برای تصویر و صدا با قابلیت های فوق العاده. (فایل رو پایین گذاری کردید؟! تعجب نکنید، حتی پخش کننده این برنامه هم با ارسال command کار خواهد کرد، چه برسد به encoder آن!!)

بهتره codec توسعه XviD رو هم دریافت کنید، پس به سایت free-codecs بروید و نسخه 1.1.0beta2 (یعنی آخرین نسخه در زمان نگارش این مقاله) رو بگیرید، تا بتونید فیلم های تبدیل شده رو به بهترین کیفیت مشاهده کنید.

چگونه بفهمید که می خواهید چکار انجام دهید!!

بعد از پایین گذاری mplayer و باز کردن فایل فشرده شده، شما چندین فایل و شاخه مشاهده خواهید کرد که 3 فایل در این میان برای ما مهم هستند. فایل mplayer.exe که مسئولیت پخش تصاویر و صدا ها را دارد (که در این بخش کاری بهش نداریم) فایل mencoder.exe که برای encode کردن بازهء بسیار زیادی از فایل های تصویری و صوتی به هم کاربرد دارد و دیگری فایل man_page.html که محتویات آخرین نسخه manual این برنامه است.

برای ادامه کار و دریافتن اینکه چه توانایی هایی دارید و این محصول چه امکاناتی به شما می دهد، فایل man_page.html را باز کنید. برای بحثی که ما در اینجا می کنیم، باید حداقل بخش "GENERAL ENCODING OPTIONS (MENCODER ONLY)" را بعدا یک نگاهی بیاندازید! فعلا مابقی مقاله را بخوانید، مختصری توضیح خواهم داد.

تبدیل اولین فیلم:

برای درک بیشتر با یک مثال شروع می کنیم، فرض کنید می خواهیم یک فیلم DAT رو به XviD تبدیل کنیم، من، شخصا، از عبارتی مشابه زیر استفاده می کنم:

عبارت mencoder.exe که نام فایل اجرایی است، در mencoder، دستورات یا command ها با یک خط فاصله {-} مشخص می شوند، پس عبارت -ovc نشان دهنده output video codec (نوع فیلم خروجی) است و عبارت جلوی این دستور، نشان دهنده پارامتری است که ما به این دستور ارسال می کنیم، یعنی با عبارت -ovc xvid به mencoder می فهمانیم که فیلم را به صورت xvid خروجی بدهد.

عبارت -xvidencopts مخفف XviD encoding options می باشد، در دستور فوق اعلام کردیم که bitrate خروجی 1000 باشد، vhq (یکی از تنظیمات XviD) را در حالت سوم قرار بده، qpel، trellis و gmc (هر سه از امکانات XviD هستند) را فعال کن. با قسمت pass=1 به encoder می فهمانیم که داریم "پاس" اول را انجام می دهیم. (در مورد "پاس" ها بعدا توضیه می دهم)

عبارت -nosound به برنامه می فهماند که صدا را خروجی ندهد، چون در "پاس" اول، نیازی به صدا نداریم، این دستور نیازی به پارامتر ورودی ندارد. و دستور -o مخفف output می باشد و فایل خروجی را مشخص می کند، اولین عبارت بعد از -o به عنوان خروجی در نظر گرفته می شود، و تمامی فایل های بعد از این دستورات، به عنوان فایل های ورودی در نظر گرفته می شوند. یعنی در دستور فوق، ما فایل 01.dat و فایل 02.dat را در یک فایل خروجی می دهیم، به نام all.avi، در این روش، فیلم ورودی ما هم encode می شود و هم join.

"پاس" اول به تنهایی هیچ خروجی مطلوبی به شما نمی دهد، شما باید "پاس" دوم را نیز انجام دهید، از دستور زیر کمک بگیرید:

تنها تفاوت های این دستوز، اول، مشخص کرده ایم که این دستور برای "پاس" دوم انجام می شود و در قسمتی دیگر، دستور -nosound را حذف کردیم و به جای آن -oac را قرار دادیم، به معنی output audio codec (یعنی نوع صدای خروجی) و نوع صدا را mp3lame قرار دادیم (با انتخاب این گزینه، فرمت صدا، mp3 خواهد بود) و در ادامه -lameops یعنی lame options را نوشتیم و پارامتر های cbr و br=128 را نوشتیم که به ترتیب نشان دهنده bitrate ثابت فایل صوتی و بیت ریت 128 صدا می باشد.

در نهایت، برای راحتی کار، فایلی با توسعه bat (مخفف batch file) می سازم و خطوط زیر را در آن قرار می دهم:

و فایل myfile.bat را اجرا می کنم. توجه کنید که تنظیمات نوع تصویر (به جز بخش "پاس") و آدرس فایل های ورودی و خروجی در دو دستور فوق با هم تفاوتی نداشته باشند.

توضیحات تکمیلی و نکات قابل عرض:

1- شما تقریبا هر نوع فایلی را می توانید به عنوان فایل ورودی معرفی کنید، می توانید اطلا نگران این مورد نباشید.
2- تعداد فایل های ورودی می تواند از یک فایل تا بینهایت فایل باشد! (البته اگر "بینهایت" مفهومی داشته باشه!)
3- شما کار های فوق العاده ای می توانید با mencoder انجام دهید، به عنوان مثال می توانید:
1-3- صدای فیلم را normalize کنید (برای زیاد یا کم کردن متناسب صدا در فیلم)
2-3- صدای فیلم را بدون تغییر و انکود به خروجی اعمال کنید. (یعنی فقط تصویر انکود شود یا اینکه فقط یه سری افکت روی تصویر یا صدا اعمال شود یا ...)
3-3- تصویر فیلم را بدون تغییر و انکود به خروجی اعمال کنید (مشابه مورد 2-3)
4-3- قسمتی از فیلم را تبدیل کنید
5-3- روی صدا یا تصویر فیلم، افکت بریزید (مثل تنظیم نور، کنتراست، رنگ، نگاتیو و ... یا تنظیم اکولایزر یا چپ و راست کردن باند های صدا و ...)
6-3- صدا یا تصویر را به چپ یا راست شیفت دهید (به قول معروف صدا و تصویر را سینک (synchronize) کنید)
7-3- توانایی تغییر ابعاد فیلم و تعداد فریم در ثانیه و عمق رنگ و ... نیز وجود دارد
8-3- فقط صدای یک فیلم را خروجی دهید (به نوعی، تولید soundtrack های فیلم!!)
9-3- برش یا crop کردن فیلم ها (مناسب برای فیلم های سینمایی صفحه پهن (wide screen) و برش سیاهی بالا و پایین صفحه)

انواع codec های تصویر عبارتند از:
copy - برای انقال ورودی به خروجی بدون کوچکترین تغییر.
frameno - {بدون شرح}
raw - فیلم کاملا خام و بدون کمترین فشرده سازی
nuv - نوع nuppel video
lavc - نوع lavcodec codec
vfw - نوع vfw
qtvideo - کوئیک تایم (quick time)
xvid - انکودینگ XviD
x264 - انکودینگ H.264
>> کاربرد دقیق این توسعه ها خارج از بحث بوده، می توانید فایل manual را مطالعه بفرمایید

انواع codec های صدا عبارتند از:
copy - برای انتقال ورودی به خروجی، بدون کوچکترین تغییر.
pcm - صدای خام و بدون فشرده سازی
mp3lame - توسعه ای برای تبدیل صدا به MP3
lavc - توسعه ای برای تبدیل به MP2، AC3 و ...
>> کاربرد دقیق این توسعه ها خارج از بحث بوده، می توانید فایل manual را مطالعه بفرمایید

"پاس" یا pass چیست و چه کاربردی دارد؟

سوال خوبیست، چون تفاوت تبدیل فیلم با یک پاس با دو پاس، از نظر زمان خیلی زیاد است، آیا صرف می کند که این همه وقت بگذاریم تا فیلم ها را تبدیل کنیم؟ جواب بسیار کوتاه من "بله" است

احتمالا با عبارات vbr و cbr در تبدیل فایل های صوتی آشنا هستید، در cbr مقدار bitrate در طول فایل صوتی، ثابت می ماند، حتی زمانی که نیازی به نگهداری همه داده ها در bitrate مورد استفاده، نباشد، اما در vbr، فایل صوتی شما به چندین بخش تقسیم می شود و هر بخش bitrate مربوط به خودش را دارد، در vbr می توانید مقدار متوسط bitrate را مشخص کنیم، عموما در این حالت حجم صدا کمتر خواهد شد (توجه کنید که حجم کمتر، معادل کیفیت بهتر است، یعنی با کم شدن حجم، شما می توانید مقدار bitrate را افزایش دهید تا به حجم مطلوبتان برسید)

در codec های فیلم ها نیز قضایای cbr و vbr با "پاس" اول و دوم و ... مشخص می شود، هر چه تعداد پاس ها بیشتر باشد، کیفیت فیلم شما بهتر خواهد شد، این افزایش کیفیت از "پاس" اول به "پاس" دوم خیلی خیلی زیاد خواهد بود، اما از "پاس" دوم تا "پاس" سوم و الی آخر، آنچنان زیاد نیست. در نهایت باز هم تاکید می کنم، افزایش "پاس" ها بیشتر به کاهش حجم کمک می کند و این می تواند دقیقا معادل این باشد که "چون حجم کم شده" پس می توانید کیفیت را افزایش دهید، پس کیفیت فیلم شما خوب خواهد شد. فرض کنید می خواهید فیلمی را در یک سی دی جای دهید، اگر با یک "پاس" بروید، با تبدیل با bitrate معادل 500 به حجم فوق، یعنی 700 مگا بایت، می رسید، حال اگر این کار را با دو "پاس" انجام دهید، حجم فایل شما 600 مگا بایت می شود، پس برای جبران کیفیت و افزایش حجم به مقدار 100 مگا بایت، می توانید کیفیت فیلم را افزایش دهید و با مقدار bitrate=650 فیلم را تبدیل کنید.

از کجا بفهمیم که چه bitrate ای برای ما مناسب است؟

حدود این مقدار با تجربه زیاد به دست خواهد آمد، بسته به نوع ورودی شما و نوع فیلم، مقادیر bitrate می تونه مختلف باشه، مثلا فیلم های تیره، حجم کمتری می گیرند و فیلم هایی با کنتراست بالا (به قول معروف، خوش آب و رنگ!)، حجم های بالایی دارند یا ...

من خودم برای فیلم های DAT یا DVD، برای تبدیلشون به یک سی دی، از مقدار 1000 و دو "پاس" استفاد می کنم. (توجه کنید که شما 700 مگا بایت برای جولان دادن دارید، پس به حجم 500 مگا بایت برای فیلم خروجی تان بسنده نکنید و کیفیت را بهتر کنید)

چه پارامترهایی برای codec های خودمون انتخاب کنیم؟

سوال سخت و تخصصی ای است، فعلا با دستوری که من نوشتم شروع کنید، manual ذکر شده هم توضیحات خوبی دارد (اما کامل نیست) به مرور زمان، امکانات بیشتری می آموزید

این اشکلاتی که mencoder نمایش می دهد چیست؟

زیاد به اشکالات توجه نکنید، تقریبا تمام خطوط نمایش داده شده، برای اطلاع یافتن کاربر از وقایعی که اتفاق می افتد، است. به mencoder کاملا اطمینان کنید

من باز هم سوال دارم، کجا می تونم بپرسم؟

اگر فکر می کنی من بتونم جوابت رو بدم، همینجا. در غیر این صورت، می تونی بری تو انجمن های خارجی و سایت هایی مثل doom9 یا videohelp یا ...